1- گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
2- گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران ، Zandieh@arc.ikiu.ac.ir
چکیده: (23 مشاهده)
زمینه و هدف: شهرنشینی سریع در ایران موجب افزایش فاصله ساکنان از طبیعت و کاهش سلامت روان شده است. فرضیه بیوفیلیا نشان میدهد که مواجهه با عناصر طبیعی میتواند به بازسازی روانشناختی کمک کند. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر مؤلفههای بیوفیلیک بر شادی ساکنان مجتمعهای مسکونی و شناسایی مؤثرترین عناصر طبیعی انجام شد.
روششناسی: پژوهش حاضر توصیفی-پیمایشی با رویکرد کمی بر روی ۱۲۰ نفر از ساکنان مجتمع مسکونی بینالود مشهد به روش نمونهگیری تصادفی خوشهای انجام شد. دادهها با پرسشنامه محققساخته (۳۳ گویه) با پایایی ۰.۸۸ و روایی ۰.۸۷ جمعآوری و از طریق همبستگی پیرسون، رگرسیون و تحلیل مسیر تحلیل شدند. تحلیل عاملی اکتشافی (KMO = 0.85) روایی سازه را تأیید کرد.
یافتهها: نور طبیعی مؤثرترین مؤلفه (۴۰٪) شناسایی شد. فضای بیرونی نسبت به محوطه درونی، رضایت (7/%46 در مقابل 3/23%) و شادی (8/50 % در مقابل ۲۰٪) بیشتری ایجاد کرد. مؤلفههای بیوفیلیک ۵۶٪ از واریانس رضایت را تبیین کردند (R² = 0/56) و گیاهان (β = 0/42)، نور طبیعی (β = 0/35) و مناظر طبیعی (β = 0/28) پیشبینیکنندههای معنادار بودند. همبستگی قوی بین فضای سبز و شادی وجود داشت (r = 0/58) و کاهش استرس ۵۲٪ از تأثیر بیوفیلیک بر شادی را میانجیگری کرد.
نتیجهگیری: مؤلفههای بیوفیلیک بهویژه نور طبیعی، گیاهان و مناظر طبیعی، از طریق کاهش استرس، شادی و نشاط ساکنان را افزایش میدهند. بازنگری در طراحی مسکن ایران با تأکید بر نورگیری بهینه و توسعه فضاهای سبز عمومی ضروری است. این یافتهها لزوم تلفیق اصول طراحی بیوفیلیک در برنامهریزی مجتمعهای مسکونی معاصر ایران را مورد تأکید قرار میدهد.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
سایر موارد دریافت: 1405/4/7 | پذیرش: 1405/7/10 | انتشار الکترونیک: 1405/7/10