آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
دوره 13، شماره 3 - ( فصلنامه تخصصی انجمن ارگونومی و مهندسی عوامل انسانی ایران 1404 )
جلد 13 شماره 3 صفحات 234-223 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Ethics code: IR.PNU.REC.1403.720
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Omidi N, Jafari N S, Omidi M R, Mahmoodi Y. Evaluation of the Interventional Effect of Ergonomic Skills Training Programs on Organizational Citizenship Behavior and Employee Productivity (A Case Study of Employees Working in the Azar Oil Field). Iran J Ergon 2025; 13 (3) :223-234
URL: http://journal.iehfs.ir/article-1-1104-fa.html
URL: http://journal.iehfs.ir/article-1-1104-fa.html
امیدی نبی، جعفری نداسادات، امیدی محمدرضا، محمودی یدالله. ارزیابی اثر مداخلهای برنامههای آموزش مهارتهای ارگونومیک بر رفتار شهروند سازمانی و بهرهوری کارکنان (مطالعه موردی کارکنان شاغل در میدان نفتی آذر). مجله ارگونومی. 1404; 13 (3) :223-234
نبی امیدی1 
، نداسادات جعفری2 ، محمدرضا امیدی*3 ، یدالله محمودی4
، نداسادات جعفری2 ، محمدرضا امیدی*3 ، یدالله محمودی4
1- گروه مدیریت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2- گروه مدیریت دولتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد الکترونیکی، تهران، ایران
3- گروه مهندسی صنایع، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران ،mromidi_91@yahoo.com
4- گروه تربیت بدنی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2- گروه مدیریت دولتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد الکترونیکی، تهران، ایران
3- گروه مهندسی صنایع، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران ،
4- گروه تربیت بدنی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
چکیده: (3396 مشاهده)
اهداف: در محیطهای عملیاتی پرخطر مانند میادین نفتی، عوامل فیزیکی و روانی میتوانند بهرهوری کارکنان و رفتارهای مثبت سازمانی را تضعیف کنند. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر آموزش مهارتهای ارگونومیک در بهبود رفتار شهروندی سازمانی و بهرهور کارکنان عملیاتی میدان نفتی آذر انجام شد.
روش کار: این پژوهش نیمهتجربی با طرح پیشآزمون ـ پسآزمون همراه با گروه کنترل، روی چهل کارگر مرد بخش عملیاتی انجام شد. شرکتکنندگان بهصورت تصادفی در دو گروه آموزش ارگونومی و کنترل (هرکدام بیست نفر) قرار گرفتند. دادهها با پرسشنامه رفتار شهروندی سازمانی پادساکف و همکاران (۱۹۹۰) و پرسشنامه بهرهوری کارکنان هرسی و گلداسمیت (۱۹۸۰) گردآوری شد. برای تحلیل دادهها از آزمون t زوجی بهمنظور مقایسه درونگروهی نمرات پیشآزمون و پسآزمون در هر گروه، برای مقایسه بین دو گروه از آزمون t مستقل، و برای کنترل اثر نمرات پیشآزمون از تحلیل کوواریانس استفاده شد.
یافتهها: پس از اجرای چهارهفتهای مداخله آموزشی ارگونومی در سال ۱۴۰۳ و پیگیری بهمدت برابر (چهار هفته از شروع دوره تا پسآزمون)، گروه مداخله در نمره کل رفتار شهروندی سازمانی (از ۶/۱۰۵ به ۴/۱۱۸؛ ۱/۱۲+ درصد) و بهرهوری کارکنان (از ۸/۱۲۸ به ۶/۱۴۵؛ ۰/۱۳+ درصد)، افزایش معناداری نشان داد (۰/۰۰۱<p). بیشترین ارتقا در رفتار شهروندی سازمانی مربوط به نوعدوستی (+۳/۱۵ درصد) و وجدان کاری (+۸/۱۴ درصد) و در بهرهوری کارکنان مربوط به مؤلفههای انگیزش (۲/۱۶+ درصد) و توان (۴/۱۵+ درصد) بود. اندازههای اثر کوهن در بازه ۷۸/۱ تا ۲۰/۲ نشاندهنده اثربخشی بسیار زیاد بود. در گروه کنترل طی همین مدت، تغییر معناداری مشاهده نشد (۰/۰۵<p).
نتیجهگیری: آموزش مهارتهای ارگونومیک موجب بهبود چشمگیر رفتار شهروندی سازمانی و بهرهوری کارکنان میدان نفتی آذر شد. این نتایج اهمیت سرمایهگذاری در آموزشهای ارگونومیک را بهعنوان رویکردی استراتژیک برای ارتقای عملکرد فردی و سازمانی در محیطهای پرخطر تأیید میکند.
روش کار: این پژوهش نیمهتجربی با طرح پیشآزمون ـ پسآزمون همراه با گروه کنترل، روی چهل کارگر مرد بخش عملیاتی انجام شد. شرکتکنندگان بهصورت تصادفی در دو گروه آموزش ارگونومی و کنترل (هرکدام بیست نفر) قرار گرفتند. دادهها با پرسشنامه رفتار شهروندی سازمانی پادساکف و همکاران (۱۹۹۰) و پرسشنامه بهرهوری کارکنان هرسی و گلداسمیت (۱۹۸۰) گردآوری شد. برای تحلیل دادهها از آزمون t زوجی بهمنظور مقایسه درونگروهی نمرات پیشآزمون و پسآزمون در هر گروه، برای مقایسه بین دو گروه از آزمون t مستقل، و برای کنترل اثر نمرات پیشآزمون از تحلیل کوواریانس استفاده شد.
یافتهها: پس از اجرای چهارهفتهای مداخله آموزشی ارگونومی در سال ۱۴۰۳ و پیگیری بهمدت برابر (چهار هفته از شروع دوره تا پسآزمون)، گروه مداخله در نمره کل رفتار شهروندی سازمانی (از ۶/۱۰۵ به ۴/۱۱۸؛ ۱/۱۲+ درصد) و بهرهوری کارکنان (از ۸/۱۲۸ به ۶/۱۴۵؛ ۰/۱۳+ درصد)، افزایش معناداری نشان داد (۰/۰۰۱<p). بیشترین ارتقا در رفتار شهروندی سازمانی مربوط به نوعدوستی (+۳/۱۵ درصد) و وجدان کاری (+۸/۱۴ درصد) و در بهرهوری کارکنان مربوط به مؤلفههای انگیزش (۲/۱۶+ درصد) و توان (۴/۱۵+ درصد) بود. اندازههای اثر کوهن در بازه ۷۸/۱ تا ۲۰/۲ نشاندهنده اثربخشی بسیار زیاد بود. در گروه کنترل طی همین مدت، تغییر معناداری مشاهده نشد (۰/۰۵<p).
نتیجهگیری: آموزش مهارتهای ارگونومیک موجب بهبود چشمگیر رفتار شهروندی سازمانی و بهرهوری کارکنان میدان نفتی آذر شد. این نتایج اهمیت سرمایهگذاری در آموزشهای ارگونومیک را بهعنوان رویکردی استراتژیک برای ارتقای عملکرد فردی و سازمانی در محیطهای پرخطر تأیید میکند.
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
ارگونومی محیطی
دریافت: 1404/5/28 | پذیرش: 1404/8/2 | انتشار الکترونیک: 1404/9/30
دریافت: 1404/5/28 | پذیرش: 1404/8/2 | انتشار الکترونیک: 1404/9/30
فهرست منابع
1. Çevik C, Koca B. Assessment of ergonomic risks in surgical unit nurses and factors influencing these risks: a cross-sectional study. J Perianesth Nurs. 2025;40(5):1217-1223. [DOI: 10.1016/j.jopan.2025.01.002] [PMID]
2. Krishnanmoorthy G, Rampal S, Karuthan SR, Baharudin F, Krishna R. Effectiveness of participatory ergonomic interventions on work-related musculoskeletal disorders, sick absenteeism, and work performance among nurses: systematic review. JMIR Hum Factors. 2025;12:e68522. [DOI: 10.2196/68522] [PMID]
3. Kgakge K, Chelule PK, Ginindza TG. Ergonomics and Occupational health: knowledge, attitudes and practices of nurses in a tertiary hospital in Botswana. Healthcare (Basel). 2025;13(1):83. [DOI: 103390/healthcare13010083] [PMID]
4. Lavender SA, Sommerich CM, Kachlan A. Identifying ergonomics practices currently used by grocery distribution centers. Appl Ergon. 2025;125:104440. [DOI: 10.1016/j.apergo.2024.104440] [PMID]
5. Remy VFM, Antoine B, Guseva Canu I. The bus-ergonomics matrix for comprehensive evaluation of buses and bus drivers’ exposure. Appl Ergon. 2025;128:104550.
6. Iqbal J, Parray ZA. Striking the balance: unraveling the influence of organizational culture on organization citizenship behavior with corporate social responsibility as the bridge. Int J Product Perform Manag. 2024;74(6):2091-112. [DOI: 10.1108/IJPPM-01-2024-0065]
7. Pu G, Yang R, Wu M. The effect of interorganizational citizenship behavior on supply chain resilience: an organizational learning perspective. Int J Supply Chain Manag. 2025;30(4):476-95. [DOI: 10.1108/SCM-08-2024-0522]
8. Lian R, Ding T. Illegitimate tasks diminish my engagement in organizational citizenship behaviors: A reciprocity perspective model. Acta Psychol. 2025;256:105014. [DOI: 10.1016/j.actpsy.2025.105014]
9. Tran NKH. The impact of corporate environment ethics and mediating role of organizational identification and employee environmental commitment on environmental citizenship behaviors. J Fash Mark Manag. 2025;29(5):915-34. [DOI: 10.1108/JFMM-10-2023-0277]
10. Lei L, Feng H, Ren J. Artificial intelligence, human capital and firm-level total factor productivity. Fin Res Lett. 2025;85:107897. [DOI: 10.1016/j.frl.2025.107897]
11. Saha S, Alam MJ, Al Abbasi AA, Begum IA, Rola-Rubzen MF, McKenzie AM. Impact of human capital and remittances on agricultural productivity in Bangladesh. J Agric Food Res. 2025;22:102073. [DOI: 10.1016/j.jafr.2025.102073]
12. Abdo H, Angwin D, Othman HB, Owusu FB. Transitioning to net zero: assessing the impacts on asset impairment, write-downs and the going concern of oil and gas companies operating in the UK. Global Environ Change. 2025;92:103004. [DOI: 10.1016/j.gloenvcha.2025.103004]
13. Afrashte Fard M. Investigating the relationship between presenteeism and workforce productivity and job stress. Iran J Ergon. 2024;12(3):182-191. [DOI: 10.32592/IJE.12.3.182]
14. Wang Y, Zhang Y, He J, Tong R. Risk assessment of work-related musculoskeletal disorders in typical positions, case study: Operation and maintenance employees of oil and gas pipeline. Int J Ind Ergon. 2024;104:103662. [DOI: 10.1016/j.ergon.2024.103662]
15. Mirkamali K, Ahmadizad A, Kazemzadeh S, Varmaghani M. Determining the Relationship between job burnout and employee productivity. Iran J Ergon. 2019;7(1):37-44. [DOI: 10.30699/jergon.7.1.37]
16. Yeganeh R, Yarahmadi R, Damiri Z. Survey of role of didactic interventional Ergonomic-Safety program on Workers’ productivity (Case-series study of electrical assembling industry). J Health Saf Work. 2020;10(3):201-211. [Link]
17. Lee S, DE Barros FC, DE Castro CSM, DE Oliveira Sato T. Effect of an ergonomic intervention involving workstation adjustments on musculoskeletal pain in office workers-a randomized controlled clinical trial. Ind Health. 2021;59(2):78-85. [DOI: 10.2486/indhealth.2020-0188] [PMID]
18. Soo SY, Ang WS, Chong CH, Tew IM, Yahya NA. Occupational ergonomics and related musculoskeletal disorders among dentists: A systematic review. Work. 2023;74(2):469-76. [DOI: 10.3233/WOR-211094] [PMID]
19. Khoshakhlagh AH, Majdabadi MA, Yazdanirad S. The impact of ergonomic-educational interventions on reduction of musculoskeletal symptoms among employees of oil and gas installations in Iran. Work. 2022;71(3):651-60. [DOI: 10.3233/WOR-205231] [PMID]
20. Hassall M, Xiao T, Sanderson P, Neal A. Human Factors and Ergonomics. In: Wright JD editor. International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences. 2nd ed. Amsterdam: Elsevier; 2015, 297-305. [DOI: 10.1016/B978-0-08-097086-8.22025-4]
21. Rinaldi M, Fera M, Bottani E, Grosse EH. Workforce scheduling incorporating worker skills and ergonomic constraints. Comput Ind Eng. 2022;168(C):108107. [DOI: 10.1016/j.cie.2022.10810]
22. Wang J, Fang S. The developmental trajectory of college students’ psychological flexibility: Based on latent growth model. J Context Behav Sci. 2024;32:100765. [DOI: 10.1016/j.jcbs.2024.100765]
23. Stefaniak C, Stikeleather B, Waddoups N. The effect of different approaches to administering a fixed wage raise on employee productivity. Account Organ Soc. 2025;114:101587. [DOI: 10.1016/j.aos.2024.101587]
24. Henrich N, Brinson A, Karwa S, Jahnke HR. Use of a digital health benefit to maintain employees' productivity while trying to conceive. Soc Sci Med. 2025;382:118329. [DOI: 10.1016/j.socscimed.2025.118329]
25. Walker GH, Waterfield S, Thompson P. All at sea: An ergonomic analysis of oil production platform control rooms. Int J Ind Ergon. 2014;44(5):723-31. [DOI: 10.1016/j.ergon.2014.08.001]
26. Santos RS, Lousã EP, Sá MM, Cordeiro JA. First, Be a good citizen: organizational citizenship behaviors, well-being at work and the moderating role of leadership styles. Behav Sci. 2023;13(10):811. [DOI: 10.3390/bs13100811]
27. Castaldi MT, Palmer M, Con J, Bergamaschi R. Robotic-assisted surgery training (rast): assessment of surgeon console ergonomic skills. J Surg Educ. 2023;80(11):1723-35. [DOI: 10.1016/j.jsurg.2023.08.019] [PMID]
28. Gür Ş. Analysis of the effect of ergonomic factors on the performance of the operating room team with ANP. Perioper Care Oper Room Manag. 2025;40:100530. [DOI: 10.1016/j.pcorm.2025.100530]
29. Podsakoff PM, MacKenzie SB, Paine JB, Bachrach DG. Organizational citizenship behaviors: a critical review of the theoretical and empirical literature and suggestions for future research. J Manag. 2000;26(3):513-63. [DOI: 10.1177/014920630002600307]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
