fa واکاوی حوادث شغلی براساس سیستم تجزیه و تحلیل و طبقه‌بندی عوامل انسانی (HFACS) مطالعه موردی: معدن مس سایر موارد Other Cases پژوهشي Research <p style="font-style: normal; text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:IRANsans;"><span style="color:#9900cc;"><strong>زمینه و هدف</strong><strong>:</strong></span> حوادث شغلی یکی از نگرانی‌های اصلی در صنعت معدن است. این مطالعه با هدف تجزیه و تحلیل حوادث شغلی طی ۱۰ سال در یکی از معادن با استفاده از سیستم تجزیه و تحلیل طبقه‌بندی عوامل انسانی انجام شده است.<span dir="LTR"></span><br> <span style="color:#9900cc;"><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;">روش&shy; کار</span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;">:</span></strong></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"> مطالعه مقطعی حاضر به بررسی ۶۶۴ حادثه شغلی طی سال‌های ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۷ در یک معدن پرداخته است. ابزار مورد استفاده در این مطالعه شامل چک‌ لیست گزارش حوادث، الگوریتم سیستم تجزیه و تحلیل طبقه‌بندی عوامل انسانی (</span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;">HFACS</span><span style="letter-spacing:-.2pt;">) و رویکرد تیمی برای تحلیل این حوادث بود. تجزیه و تحلیل داده‌های این مطالعه با استفاده از نرم‌افزار </span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;">IBM SPSS AMOS</span> <span style="letter-spacing:-.2pt;">نسخه ۲۳ انجام شده است.</span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"></span><br> <span style="color:#9900cc;"><strong>یافته‌ها:</strong></span> شاخص تکرار حادثه در این مطالعه ۳/۳۴&plusmn;۱۵/۱۰ حادثه بود. نتایج تحلیل این حوادث نشان می‌دهد بیشترین میزان مشارکت هر یک از پارامترها در لایه‌های چهارگانه اعمال ناایمن، پیش‌شرایطی برای اعمال نا ایمن، نظارت ناایمن و تأثیرات سازمانی به‌ترتیب به خطای درک (۶۴/۴ درصد)، محیط فیزیکی (۲۹/۵ درصد)، نظارت و سرپرستی ناکافی و ناکارآمد (۵۹/۶ درصد) و فرایند سازمانی (۶۵/۶ درصد) اختصاص داشت. نتایج مدل‌یابی معادلات ساختاری نشان می‌دهد شاخص تکرار حادثه به‌طور مستقیم و غیرمستقیم متأثر از لایه‌های مدل <span dir="LTR">HFACS</span> است. بیشترین تأثیرگذاری بر شاخص <span dir="LTR">AFR</span><span dir="LTR"></span> به لایه اعمال ناایمن مربوط بود.<br> <span style="color:#9900cc;"><strong>نتیجه گیری:</strong></span> یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد چهار لایه عوامل انسانی در بروز حوادث مورد مطالعه در معدن تأثیرگذار است. همچنین مدل <span dir="LTR">HFACS</span> برای تحلیل حوادث بر مبنای اعمال ناایمن بسیار کارا و اثربخش است و می‌توان از آن برای برنامه‌ریزی‌های آینده به‌ منظور کاهش حوادث در بخش معدن استفاده کرد.<strong><span dir="LTR"></span></strong></span></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="color:#9900cc;"><strong>Background and Aim:</strong> </span>Occupational accidents are recognized as one of the major concerns in the mining industry. The purpose of this study was to analyze the incidence of occupational accidents in a mine for 10 years using Human Factor Analysis and Classification System (HFACS).<br> <span style="color:#9900cc;"><strong>Method:</strong></span> This cross-sectional study was carried out on 664 mining accidents during 2009-2018. The tools used in this study included accident reporting checklists, human factors analysis and classification system (HFACS), and a team approach to analyze these accidents. Data analysis was performed using IBM SPSS AMOS v. 23.0.<br> <span style="color:#9900cc;"><strong>Results:</strong> </span>The accident frequency rate (AFR) was 15.10&plusmn;3.34. The results of 10-years accident analysis in this mine based on HFACS model showed that the highest contribution of each parameter to the four layers including unsafe acts, preconditions for unsafe acts, unsafe supervision and organizational influences were respectively devoted to perceptual error (64.4%), Physical environment (29.5%), inadequate supervision (59.6%), and organizational process (65.6%). The results of structural equation modeling showed that the AFR is directly and indirectly affected by the layers of the HFACS model (P<0.05). The most significant impact on the AFR was related to the unsafe acts layer.<br> <span style="color:#9900cc;"><strong>Conclusion:</strong></span> The findings of this study indicated that all four causal layers of human factors were effective in mine accidents, in addition the HFACS model is highly effective for unsafe acts-based accidents analysis, so it can be used for future planning to reduce accidents in the mining sector.</span></span></p> حوادث شغلی, معدن, سیستم تجزیه و تحلیل و طبقه‌بندی عوامل انسانی, مدل‌یابی معادله ساختاری Occupational accidents, Mine, Human Factor Analysis and Classification System, Structural Equation Modeling 12 20 http://journal.iehfs.ir/browse.php?a_code=A-10-367-5&slc_lang=fa&sid=1 Amin Amiri Ebrahimabadi امین امیری ابراهیم‌ آبادی Aminamiri9626@gmail.com 10031947532846009746 10031947532846009746 No MSc, Department of Health, Safety, and Environment, Faculty of Engineering, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. کارشناسی ارشد، گروه بهداشت، ایمنی محیط‌زیست (HSE)، دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران Ahmad Soltanzadeh احمد سلطان‌ زاده soltanzadeh.ahmad@gmail.com 10031947532846009747 10031947532846009747 Yes Assistant Professor, Department of Occupational Safety & Hygiene Engineering, Research Center for Environmental Pollutants, Faculty of Health, Qom University of Medical Sciences, Qom, Iran استادیار، گروه مهندسی بهداشت حرفه‌ای و ایمنی کار، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم‌ پزشکی قم، قم، ایران Samira Ghiyasi سمیرا قیاسی s.ghiasi@iauctb.ac.ir 10031947532846009748 10031947532846009748 No Assistant Professor, Department of Environmental Engineering, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran استادیار، گروه مهندسی محیط‌ زیست، دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران