Iranian Journal of Ergonomics

en رابطه بین نگرش نسبت به هوش مصنوعی و افسردگی شغلی کارکنان: نقش میانجی ناامنی شغلی و تناسب شغلی ادراک‌شده The Relationship between Employees' Attitudes Toward Artificial Intelligence and Occupational Depression: The Mediating Role of Perceived Job Insecurity and Perceived Job Fit روان‌‎شناسی صنعتی-سازمانی Industrial and Organizational Psychology پژوهشي Research <div class="rounded" style="background: rgb(238, 238, 238); border: 1px solid rgb(204, 204, 204); padding: 5px 10px; text-align: justify;">اهداف: ادغام سریع هوش مصنوعی در محیط‌های کاری، موجب دگرگونی در ساختار مشاغل، خودکارسازی وظایف و تغییر در تجربه‌های کاری کارکنان شده است. هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه نگرش کارکنان نسبت به هوش مصنوعی با افسردگی شغلی، با نقش میانجی ناامنی شغلی و تناسب شغلی ادراک‌شده است. روش ‌‌‌کار: در این پژوهش توصیفی ـ هم&rlm;بستگی ۲۶۱ نفر از کارکنان شرکت مخابرات استان کرمان به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند و پرسش&rlm;نامه‌های نگرش نسبت به هوش مصنوعی شپمن و رودوی (۲۰۲۰)، عدم امنیت شغلی ناساسیرا (۲۰۲۰)، خودپنداره شغلی شفیع آبادی و رضایی (۱۳۷۶) و افسردگی شغلی بیانچی و شونفلد (۲۰۲۰) را تکمیل کردند. مدل مفهومی پژوهش از طریق مدل‌یابی معادلات ساختاری بر پایه حداقل مربعات جزئی آزموده شد. یافته‌ها:  نگرش مثبت نسبت به هوش مصنوعی با کاهش معنادار افسردگی شغلی (۰/۰۳۸P= ، ۰/۱۲β=)، کاهش ناامنی شغلی (۰/۰۰۱P< ، ۰/۵۰۱-β=) و افزایش تناسب شغلی (۰/۰۰۱P< ، ۰/۴۷۱β=) همراه است. ناامنی شغلی رابطه‌ای مثبت (۰/۰۰۱P< ، ۰/۴۷۱β=) و تناسب شغلی رابطه‌ای منفی (۰/۰۰۱P< ، ۰/۲۴۳-β=) با افسردگی شغلی داشتند. ناامنی شغلی (۰/۰۰۱P< ، ۰/۲۰۹-β=) و تناسب شغلی (۰/۰۰۲P< ، ۰/۱۱۴-β=) نقش میانجی در رابطه نگرش نسبت به هوش مصنوعی و افسردگی شغلی داشتند. نتیجه‌گیری: نگرش مثبت نسبت به هوش مصنوعی موجب کاهش افسردگی شغلی از طریق کاهش ناامنی شغلی و افزایش تناسب شغلی می‌شود. یافته‌ها بیانگر اهمیت ایجاد نگرش مثبت نسبت به هوش مصنوعی از طریق آموزش، بازطراحی نقش‌ها و ارتباطات شفاف در سازمان‌هاست، تا امنیت روانی و تناسب شغلی کارکنان تقویت شود.</div> <div class="rounded" style="background: rgb(238, 238, 238); border: 1px solid rgb(204, 204, 204); padding: 5px 10px; text-align: justify;">Objectives: The rapid integration of artificial intelligence (AI) in workplace environments has transformed job structures, automated tasks, and altered employees' work experiences. This study aimed to examine the relationship between employees' attitudes toward AI and occupational depression, with the mediating roles of perceived job insecurity and perceived job fit. Methods: In this descriptive–correlational study, 261 employees of the Telecommunication Company of Kerman Province, Iran, were selected using convenience sampling and completed the Schepman & Rodwav (2020) Attitudes Toward Artificial Intelligence Scale, Nassasira (2020) Job Insecurity Questionnaire, Shafi Abadi and Rezaei (1997) Occupational Self-Concept Questionnaire, and Bianchi and Schonfeld (2020) Occupational Depression Inventory. The conceptual model was tested using partial least squares structural equation modeling. Results: Positive attitudes toward AI were associated with a significant reduction in occupational depression (b = -0.12, P = 0.038), decreased job insecurity (b = -0.501, P < 0.001), and increased job fit (b = 0.471, P < 0.001). Job insecurity showed a positive relationship with occupational depression (b = 0.417, P < 0.001), whereas job fit showed a negative relationship (b = -0.243, P < 0.001). Job insecurity (b = -0.209, P < 0.001) and job fit (b = -0.114, P = 0.002) mediated the relationship between attitudes toward AI and occupational depression. Conclusion: A positive attitude toward AI reduces occupational depression by decreasing job insecurity and increasing job fit. These findings highlight the importance of fostering positive attitudes toward AI through training, role redesign, and transparent communication within organizations to strengthen employees' psychological security and perceived job fit.</div> نگرش نسبت به هوش مصنوعی, افسردگی شغلی, ناامنی شغلی ادراک‌شده, تناسب شغلی ادراک‌شده Employees' attitudes toward artificial intelligence, Job insecurity, Occupational depression, Perceived job fit 279 295 http://journal.iehfs.ir/browse.php?a_code=A-10-7510-2&slc_lang=en&sid=1 Farzin Emamifar فرزین امامی‌فر farzinemami08@gmail.com 100319475328460019446 0009-0004-9091-9340 No Department of Industrial and Organizational Psychology, Faculty of Education and Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran گروه روان‌شناسی صنعتی و سازمانی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی ، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران Simindokht Kalani سیمین‌دخت کلنی sd.kalani@edu.ui.ac.ir 100319475328460019447 100319475328460019447 Yes Department of Psychology, Faculty of Education and Psychology, University of Isfahan, Isfahan, Iran گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران