Iranian Journal of Ergonomics

fa ارائه مدل ساختاری بهزیستی روان‌شناختی کارکنان بر اساس مؤلفه‌های استرس شغلی؛ شخصیت و سرمایه روان‌شناختی Developing a Structural Model of Employee Psychological Well-being Based on Occupational Stress, Personality, and Psychological Capital روان‌‎شناسی صنعتی-سازمانی Industrial and Organizational Psychology پژوهشي Research زمینه و هدف: محیط‌های بیمارستانی به دلیل ماهیت خدمات، از جمله پرتنش‌ترین محیط‌های کاری محسوب می‌شوند که سلامت روان کارکنان را با چالش جدی مواجه می‌کنند. این پژوهش با هدف طراحی و آزمون مدل ساختاری بهزیستی روان‌شناختی در میان کارکنان کادر درمان و اداری بیمارستان میلاد تهران انجام شد. با توجه به تمرکز مطالعه بر یک مرکز درمانی تخصصی، نتایج بیشتر در سطح محیط‌های بیمارستانی مشابه قابل تعمیم است و باید در تعمیم آن به سایر بخش‌های نظام سلامت با احتیاط عمل شود. روش کار: این مطالعه با رویکرد ترکیبی (اکتشافی متوالی) انجام گرفت. در فاز کیفی، با استفاده از پدیدارشناسی تفسیری و ۱۶ مصاحبه عمیق با خبرگان، هدف اصلی نه شناسایی متغیرهای جدید، بلکه بومی‌سازی ابعاد و استخراج شاخص‌های زمینه‌مند مرتبط با بهزیستی روان‌شناختی در بافت بیمارستان میلاد تهران بود. داده‌ها با تحلیل مضمون (MAXQDA 2020) تحلیل شدند. در فاز کمی، بر اساس یافته‌های کیفی، پرسشنامه‌ای 30 گویه‌ای تدوین و میان ۳۰۰ نفر از کارکنان بیمارستان توزیع شد. تحلیل داده‌ها و برازش مدل نهایی با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری (CB-SEM) در نرم‌افزار LISREL 8.8 انجام شد. یافته‌ها: در فاز کیفی، ۳ مضمون اصلی (ویژگی‌های شخصیتی، سرمایه روان‌شناختی و استرس شغلی) و ۳۰ مضمون فرعی استخراج گردید. نتایج آزمون مدل کمّی نشان داد که مدل مفهومی از برازش مطلوبی برخوردار است (χ²/df = 2.36, CFI = 0.93, RMSEA = 0.063). یافته‌ها مؤید آن بود که سرمایه روان‌شناختی (β = 0.48) و ویژگی‌های شخصیتی (β = 0.41) تأثیر مثبت و معنادار، و استرس شغلی (β = -0.33) تأثیر منفی و معناداری بر بهزیستی روان‌شناختی دارند (p < 0.001). در این میان، «سرمایه روان‌شناختی» به‌عنوان قوی‌ترین پیش‌بین مثبت بهزیستی شناسایی شد. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش بر ضرورت حرکت از رویکردهای صرفاً مبتنی بر کارایی و کنترل عملکرد (مدیریت ابزارمحور) به سمت رویکردهای انسان‌محور در مدیریت منابع انسانی سلامت تأکید دارد؛ رویکردی که در آن سلامت روان، تجربه زیسته کارکنان و سرمایه روان‌شناختی آنان به‌عنوان مؤلفه‌های کلیدی در تصمیم‌گیری‌های سازمانی و طراحی مداخلات محیط کار مورد توجه قرار می‌گیرد. در این چارچوب، تقویت سرمایه روان‌شناختی می‌تواند به‌عنوان یک منبع تعدیل‌کننده، اثرات منفی استرس‌های شغلی را کاهش داده و به پایداری بهزیستی روان‌شناختی در محیط‌های بیمارستانی کمک کند <div style="text-align: justify;">Background and Objective: Hospital environments, due to the nature of their services, are considered among the most stressful work environments, which pose a serious challenge to the mental health of employees. This study was conducted with the aim of designing and testing a structural model of psychological well-being among the clinical and administrative staff of Milad Hospital in Tehran. Given the study's focus on a specialized medical center, the results are more generalizable to similar hospital environments, and caution should be exercised in generalizing them to other sectors of the healthcare system. Methods: This study employed a mixed-methods (sequential exploratory) approach. In the qualitative phase, using interpretive phenomenology and 16 in-depth interviews with experts, the main goal of this study was to examine the impact of living environments, analyzed using MAXQDA 2020. In the quantitative phase, based on the qualitative findings, a 30-item questionnaire was developed and distributed among 300 hospital employees. Data analysis and fitting of the final model were performed using Covariance-Based Structural Equation Modeling (CB-SEM) in LISREL 8.8 software. Results: In the qualitative phase of the study, three main themes—personality traits, psychological capital, and job stress—were identified, along with a total of 30 sub-themes. The results of the quantitative model testing indicated that the conceptual model demonstrated a good fit (χ²/df = 2.36, CFI = 0.93, RMSEA = 0.063). The findings confirmed that psychological capital (β = 0.48) and personality traits (β = 0.41) had positive and significant effects, while job stress (β = -0.33) had a negative and significant effect on psychological well-being (p < 0.001). Conclusion: The results of this study emphasize the necessity of moving from approaches merely based on efficiency and performance control (tool-based management) toward human-centered approaches in healthcare human resource management.  </div> بهزیستی روان‌شناختی, سرمایه روان‌شناختی, استرس شغلی, کادر درمان. Psychological Well-being, Psychological Capital , Personality Characteristics, Job Stress, Hospital Staff. 0 0 http://journal.iehfs.ir/browse.php?a_code=A-10-7564-1&slc_lang=fa&sid=1 Somaye Zarei Fathabadi سمیه زارعی فتح‌آبادی SOMAYEH@GMAIL.COM 100319475328460019553 0009-0009-5156-9532 No 1. Department of Personality Psychology, Electronic Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه روانشناسی شخصیت، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد الکترونیکی، تهران، ایران Maryam Khosravizad مریم خسروی‌زاد FRPUDGAH3@GMAIL.COM 100319475328460019554 0009-0003-2401-9929 Yes Department of Personality Psychology, Electronic Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. گروه روانشناسی شخصیت، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد الکترونیکی، تهران، ایران Maryam Damarchiloo مریم دمرچیلو SOMAY3EH@GMAIL.COM 100319475328460019555 0009-0002-8592-8686 No Department of Personality Psychology, Electronic Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. گروه روانشناسی شخصیت، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد الکترونیکی، تهران، ایران Masumeh Damatlu Abhari معصومه دمرلو ابهری S4OMAYEH@GMAIL.COM 100319475328460019556 0009-0002-0385-3845 No Department of Personality Psychology, Electronic Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. گروه روانشناسی شخصیت، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد الکترونیکی، تهران، ایران